۱۲ قاعده‌ی یوایکس رایتینگ فارسی برای دکمه، خطا و حالت خالی

دکمه‌ای که فقط نوشته «تایید» و معلوم نیست چه چیزی را تایید می‌کند، یا خطایی که فقط می‌گوید «خطایی رخ داده است»، به‌اندازه‌ی یک دکمه‌ی کج به محصول آسیب می‌زند. فرقش این است که دکمه‌ی کج را همه می‌بینند و متن بد را فقط کاربری که گیر کرده.

یوایکس رایتینگ یعنی نوشتن متن رابط طوری که هر جمله به یک سؤال کاربر جواب بدهد: این چیست، چه کنم، چه شد، حالا چه؟ این دوازده قاعده را از نوشتن و بازبینی متن ده‌ها محصول فارسی جمع کرده‌ام.

#۱. دکمه فعلی است که می‌گوید چه می‌شود

«تایید»، «بله» و «ادامه» نمی‌گویند بعد از کلیک چه اتفاقی می‌افتد. دکمه را با فعلی بنویسید که نتیجه را نام می‌برد: «ذخیره‌ی تغییرات»، «حذف سفارش»، «پرداخت ۲۵۰٬۰۰۰ تومان». دو تا چهار کلمه کافی است.

#۲. دکمه‌ی اصلی پنجره‌ی تایید، فعل عنوان را تکرار می‌کند

اگر عنوان پنجره «حذف این سفارش؟» است، دکمه‌ی اصلی «حذف سفارش» است، نه «بله». کاربری که فقط دکمه‌ها را می‌خواند (که بیشتر کاربرانند) باید بفهمد چه می‌کند.

#۳. خطا می‌گوید چه شد و حالا چه کنیم

«خطایی رخ داده است» به هیچ سؤالی جواب نمی‌دهد. پیام خطای خوب دو بخش دارد: چه شد و حالا چه.

#۴. کاربر را مقصر ندانید

«شما رمز را اشتباه وارد کردید» جای خود را به «ایمیل یا رمز عبور درست نیست.» بدهد. خطا درباره‌ی وضعیت است، نه آدم. و هیچ‌وقت علامت تعجب در پیام خطا نگذارید؛ لحن را از راهنما به سرزنش تبدیل می‌کند.

#۵. چیزی را که کاربر تایپ کرده پاک نکنید

این قاعده‌ی طراحی است، ولی متن هم باید با آن جور باشد. پیام خطا کنار همان فیلد می‌آید و فرم پاک نمی‌شود. کاربری که مجبور شود یک فرم بلند را دوباره پر کند، معمولاً دیگر برنمی‌گردد.

#۶. حالت خالی، شروع راه است

صفحه‌ای که فقط می‌گوید «موردی یافت نشد» فرصت از دست رفته است. حالت خالی سه کار می‌کند: می‌گوید این‌جا قرار است چه چیزی باشد، چرا هنوز خالی است و قدم بعدی چیست.

«هنوز سفارشی ثبت نکرده‌اید. اسکیل‌ها را ببینید و اولین را به سبد اضافه کنید.» + دکمه‌ی «دیدن اسکیل‌ها»

#۷. فارسی معیار، نه اداری و نه محاوره

«مبذول فرمایید»، «می‌باشد» و «گردید» رابط را شبیه نامه‌ی اداری می‌کنند؛ «میشه» و «رو» آن را شبیه پیام دوستانه. زبان رابط، فارسی معیار و ساده است: «است» به‌جای «می‌باشد»، «شد» به‌جای «گردید»، «کنید» به‌جای «نمایید».

#۸. «با موفقیت» را حذف کنید

«سفارش با موفقیت ثبت شد» همان «سفارش ثبت شد» است. «با موفقیت» چیزی اضافه نمی‌کند جز طول. همین‌طور «لطفاً» را فقط وقتی بیاورید که از کاربر زحمت اضافه می‌خواهید.

#۹. برای هر مفهوم، یک کلمه

اگر یک‌جا «سبد خرید» نوشته‌اید و جای دیگر «کارت»، کاربر فکر می‌کند دو چیز متفاوت است. یک واژه‌نامه‌ی کوتاه برای محصول بسازید و همه همان را بنویسند: «ورود» یا «لاگین»؟ «حذف» یا «پاک کردن»؟ یکی را انتخاب کنید.

#۱۰. لحن با لحظه عوض می‌شود

لحن ثابت است، ولی آهنگ آن نه. خوش‌آمدگویی گرم است، خطا آرام و راهنما، پرداخت جدی و دقیق، و موفقیت واقعی شاد ولی کوتاه. شوخی در صفحه‌ی خطای پرداخت، اعتماد را خراب می‌کند.

#۱۱. عدد، تاریخ و پول را فارسی و کامل بنویسید

ارقام فارسی، جداکننده‌ی «٬»، درصد «٪» و واحد پول همیشه: «۱٬۲۵۰٬۰۰۰ تومان». تاریخ در جمله «۱۸ آبان ۱۴۰۵» و در جدول «۱۴۰۵/۰۸/۱۸». و برای رویدادهای تازه زمان نسبی: «۵ دقیقه پیش». جزئیات بیشتر درست‌نویسی را در راهنمای نیم‌فاصله نوشته‌ام.

#۱۲. حالت‌هایی را بنویسید که کسی نمی‌خواهد

بیشتر تیم‌ها متن حالت عادی را می‌نویسند و بقیه را به برنامه‌نویس می‌سپارند. همان‌جاست که محصول رباتیک می‌شود. برای هر صفحه این حالت‌ها را هم بنویسید: خالی، در حال بارگذاری، خطا، بدون اینترنت، بدون دسترسی، اولین بار و بار چندم.

#از کجا شروع کنیم؟

اگر وقت کم دارید، به این ترتیب بروید: اول پیام‌های خطا (بیشترین تأثیر بر کاربر گیرکرده)، بعد دکمه‌ها (بیشترین تأثیر بر تبدیل)، بعد حالت‌های خالی. با همین سه، بیشتر محصول‌ها حس متفاوتی پیدا می‌کنند.